نگاهی به جايگاه امام حسين(ع) در اشاره‌های آيات قرآن






گروه فعاليت‌های قرآنی: با آنكه نام هيچ يك از امامان معصوم(ع) در آيات قرآن نيامده است اما مفسران، آيات زيادی از كلام‌الله مجيد را در شأن و منزلت آنان می‌دانند. متن ذيل نگاهی به آيات منسوب به امام حسين(ع) انداخته است.

«لؤلؤ و مرجان»: در آيه «یَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ» «و خارج كرد از آن دو دريا، لؤلؤ و مرجان را»، از امام صادق(ع) روايت است كه منظور از «لؤلؤ و مرجان» امام حسن و امام حسين(ع) است.
«عروة الوثقی»: در آيه «... فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى لاَ انْفِصامَ لَها...» «به رشته محكم و استواری چنگ زده و هرگز گسسته نخواهد شد»، امام باقر(ع) از حضرت رسول(ص) نقل می‌كند كه آن حضرت فرمود: هرگاه می‌خواهيد به رشته محكمی چنگ بزنيد، پس علی و حسن و حسين را به ولايت بگيريد.
«پيروزی بزرگ»: در آيه «يا لَیْتَنِی كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِيماً» «ای كاش ما هم با آنها بوديم و به رستگاری بزرگی می‌رسيديم»، امام رضا(ع) به «ريان بن شبيب» فرمود: ای پسر شبيب! اگر دوست داری كه در مكان‌های بنا شده در بهشت با پيامبر و خاندانش باشی، پس قاتلان حسين(ع) را لعنت نما، ای پسر شبيب! اگر دوست داری به ثواب كشته‌شدگان در راه حسين برسی پس چون او را ياد كنی بگو: «ای كاش با آنان بودم و به پيروزی و كاميابی بزرگی می‌رسيدم».
«مغربين» در آيه «رَبُّ الْمَشْرِقَیْنِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَیْنِ»، «آن خدايی كه آفرينندة دو مشرق و مغرب است، در روايتی كه از امام صادق(ع)، در مورد آيه فوق پرسيدند، ايشان فرمود: منظور از، «مشرقين» رسول خدا(ص) و اميرالمؤمنين(ع) است و منظور از «مغربين» امام حسن و امام حسين عليهما السلام است.
«خويشاوندان پيامبر»: «وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً وَ بِذِی الْقُرْبى...» «و خدای يكتا را بپرستيد و هيچ چيزی را شريك او نگيريد و احسان كنيد به پدر و مادر و خويشاوندان»، در روايتی از امام صادق (ع) آمده است كه منظور از «والدين» رسول خدا(ص) و علی(ع) است و منظور از «ذی‌القربی» حسن و حسين عليهما السّلام است.
«نفس مطمئنه»: در آيه «يا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِی إِلى رَبِّكِ راضِیَةً مَرْضِیَّةً» «تو ای روح آرام يافته به سوی پروردگارت بازگرد در حالی كه هم تو از او خشنودی و هم او از تو خشنود است.»، امام صادق(ع) فرمود: سوره فجر را در نمازهای واجب و مستحب خود بخوانيد، كه آن سوره امام حسين(ع) است. «ابو اُسامه» كه در مجلس حاضر بود، پرسيد: چگونه اين سوره به حسين بن علی اختصاص دارد؟ فرمود: آيا آن سخن را نشنيده‌ای كه خدا فرمود: «يا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ» منظور خداوند از نفس مطمئنّه، حسين بن علی است كه دارای روح آرام يافته‌ای است و هم خدا از او راضی است و هم او از خدا راضی است.
«بشارت حسينی»: در آيه «قُلْنا يا نارُ كُونِی بَرْداً وَ سَلاماً عَلى إِبْراهِيمَ» «ما خطاب كرديم: ای آتش! برای ابراهيم سرد و سالم باش.»، امام صادق(ع) از امام حسين(ع) روايت می‌كند كه آن حضرت در كربلا، قبل از كشته شدن فرمود: رسول خدا(ص) گفت: پسرم! تو روزی به عراق می‌روی و به شهادت می‌رسی و جماعتی با تو به شهادت می‌رسند و سپس آن حضرت، آيه مباركه فوق را تلاوت كرد و فرمود: جنگ برای تو و اصحابت «سرد و سالم» می‌شود. پس بشارت داد بر آنان كه به خدا قسم! اگر ما را به قتل برسانند، ما وارد بر پيامبرمان می‌شويم...
«بشارت»: در آيه «وَ یُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ یَعْمَلُونَ الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً حَسَناً» «و اهل ايمان را كه عمل آنها نيكوست، به اجر بسيار نكو بشارت دهد.»، روايت شده است از ابن عباس كه گفت: رسول خدا(ص) بشارت داد علی و جعفر و عقيل و حمزه و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلام را به بهشت؛ چون آنها مصداق «الذين يعملون الصالحات» بودند.
«ماه و خورشيد»: در آيه «وَ الْقَمَرِ إِذا تَليها وَ النَّهارِ إِذا جَليها» «قسم به ماه كه پيرو آفتاب تابان است و قسم به روز، هنگامی كه جهانی را روشن می‌كند»، امام صادق(ع) فرمود: منظور از آيه شريفه فوق امام حسن و امام حسين عليهما السلام است و منظور از «وَ النَّهارِ إِذا جَلیَها» قيام امام زمان(ع).
«تخت‌های عزت»: در آيه «إِنَّ الْأَبْرارَ لَفِی نَعِيمٍ عَلَى الْأَرائِكِ یَنْظُرُونَ» «بدرستی كه نيكوكاران در بهشت متنعم‌اند بر تخت‌های عزت تكيه زنند و نعمت‌های خدا را می‌نگرند»، از ابن عباس روايت شده است كه اين آيه در حق علی و فاطمه و حسين و حسين عليهم السلام نازل شده است.
«صور الهی»: در آيه «یَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ»، «روزی كه لرزنده بلرزد و از پی آن لرزه ديگری افتد»، از امام صادق(ع) روايت است كه منظور از «الراجفة» حسين بن علی(ع) است.
«اهل سجود»، «وَ تَقَلُّبَكَ فِی السَّاجِدِينَ...»، از ابی الجارور نقل شده است كه امام باقر(ع) فرمود: منظور از آيه فوق، علی و فاطمه و حسن و حسين و اهل‌بيت آنهاست.
«اصحاب كهف»، «أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقِيمِ كانُوا مِنْ آياتِنا عَجَباً» «آيا گمان كردی اصحاب كهف و رقيم از آيات عجيب ما بودند؟»، منهال می‌گويد: بخدا در دمشق بودم كه ديدم، سر بريده حسين بالای نيزه آيه فوق را تلاوت نمود و فرمود: شگفت‌تر از مثل اصحاب كهف، حكايتِ كشته شدن و حمل (و بر نيزه شدن) سر من است
«مغربين»: در آيه «رَبُّ الْمَشْرِقَیْنِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَیْنِ»، «آن خدايی كه آفريننده دو مشرق و مغرب است، در روايتی كه از امام صادق(ع)، در مورد آيه فوق پرسيدند، ايشان فرمود: منظور از، «مشرقين» رسول خدا(ص) و اميرالمؤمنين(ع) است و منظور از «مغربين» امام حسن و امام حسين عليهما السلام است.
«آينه طهارت»: در آيه «إِنَّما یُرِيدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً»، «خداوند چنين می‌خواهد كه رجس و هر آلايش را از شما خانواده نبوت ببرد و شما را از هر عيب پاك و منزه می‌داند، روايات بی‌شماری در تفسير اين آيه شريفه از معصومان عليهم السلام وارد شده است كه فرموده‌اند، منظور از «اهل‌البيت» خمسه طيبه هستند.
«پشتوانه امامت»: در آيه «وَ جَعَلَها كَلِمَة باقِیَةً فِی عَقِبِهِ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ»، « و اين خدا پرستی را در همه ذريه خود (محمد(ص)) تا قيامت باقی قرار داد تا فرزندانش به خدای يكتا رجوع كنند، از رسول خدا(ص) نقل شده است كه فرمود: خداوند امامت را در پشت حسين(ع) قرار داد و نُه امام ديگر از صُلب اويند.


«مزدی نمی‌خواهم»: «قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبى...»، «بگو مزدی برای رسالت نمی‌خواهم مگر دوستی و محبت با خويشاوندانم»، از رسول خدا(ص) سؤال كردند منظور از «قربی» در آية فوق چه كسانی هستند، حضرت فرمود: علی و فاطمه، حسن و حسين عليهم السلام.
«در راه حج»: «فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً یَتَرَقَّبُ...» «پس (موسی) هراسان از شهر خارج شد در حالی كه چشم به راه بود»، وقتی امام حسين(ع) از مدينه به طرف مكه راهی شد، آيه فوق را قرائت می‌كرد.
«قاری قرآن»: «وَ سَیَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَیَّ مُنْقَلَبٍ یَنْقَلِبُونَ»، «و آنانكه ظلم و ستم كردند،‌ بزودی خواهند دانست كه به چه كيفر و دوزخ انتقامی بازگشت می‌كنند»، در مقاتل معتبری آمده است هنگامی كه سر امام حسين(ع) را جدا نمودند و بر نيزه زدند، آيه فوق را تلاوت می‌كرد.
«اهل سجود»: «وَ تَقَلُّبَكَ فِی السَّاجِدِينَ...»، از ابی الجارور نقل شده است كه امام باقر(ع) فرمود: منظور از آيه فوق، علی و فاطمه و حسن و حسين و اهل‌بيت آنهاست.
«قربانی بزرگ» در آيه َیْناهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ»، «و او را در ازای قربانی بزرگی باز رهانيديم»، از امام رضا(ع) روايت شده است كه فرمود: منظور از ذبح عظيم در آيه فوق امام حسين(ع) است.
«دور از شهر و ديار»: «الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَیْرِ حَقٍّ إِلاَّ أَنْ یَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ...»،«همان‌ها كه از خانه و شهر خود. به ناحق رانده شدند، جز اين‌كه می‌گفتند: پروردگار ما خدای يكتاست»، امام صادق(ع) درباره آيه فوق فرمود: اين آيه درباره علی و جعفر و حمزه نازل شد و در حسين(ع) تحقق يافت. بر همه آنان درود و سلام باد.
«پيروی از حسين، اطاعت از خدا»: «وَ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ یَخْشَ اللَّهَ وَ یَتَّقْهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْفائِزُونَ»، «و هر كس خدا و پيامبرش را اطاعت كند و از خدا بترسد و از مخالفت فرمانش بپرهيزد، چنين كسانی همان پيروزمندان واقعی هستند»، رسول خدا ضمن حديثی می‌فرمايد: سعادتمند، آنانند كه از دوستان و پيروان حسين(ع) هستند. به خدا سوگند ايشان در روز قيامت پيروز و نيك بختند.
«حسين(ع) و زكريا»: «لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِیًّا» «و پيش از اين هم نامی برای او قرار نداريم»، امام صادق(ع) فرمود: منظور از آيه فوق «حسين بن علی و يحيی بن زكريا» است كه از قبل، هم نامی نداشت و آسمان فقط بر آن دو، چهل روز گريه كرد، گفته شد: گريستن آسمان چگونه بود؟ فرمود: به سرخی طلوع و به سرخی، غروب می‌كرد.
«كلمة طيبه»: در آيه «ألم تر كيف ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً كَلِمَةً طَیِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَیِّبَةٍ أَصْلُها ثابت وَ فَرْعُها فی السَّماءِ»، «آيا نديدی چگونه خداوند «كلمه طيبه» را به درخت پاكيزه‌ای تشبيه كرد كه ريشه آن (در زمين) ثابت و شاخه آن در آسمان است؟»، امام صادق(ع) در مورد آيه فوق فرمود:ريشه اين درخت، رسول خدا و شاخه آن اميرالمؤمنين(ع) است و امام حسن و حسين عليهم السلام ميوه آن به شمار می‌آيند، كه نه تن از فرزندان او نيز شاخه‌های كوچك‌تر آنند و شيعيان نيز به منزله برگ آن هستند.
«قربانی بزرگ»: در آيه «... بِذِبْحٍ عَظِيمٍ» «و او را در ازای قربانی بزرگی باز رهانيديم»، از امام رضا(ع) روايت شده است كه فرمود: منظور از ذبح عظيم در آيه فوق امام حسين(ع) است.


«سؤال بی‌جا»: در آيه «لا یُسْئَلُ عَمَّا یَفْعَلُ وَ هُمْ یُسْئَلُونَ»، «و او بر هر چه كه می‌كند سؤال نشود، ولی خلق از كردارشان بازخواست می‌شوند.» مردی از امام هشتم(ع) پرسيد: به چه خاطر امامت در صُلب امام حسن قرار نگرفت؟ حضرت فرمود: چون خداوند امامت را در صُلب امام حسين(ع) قرار داد، ‌نه در صُلب امام حسن و سپس آيه فوق را قرائت كرد.
«تفسيری از امام زمان (عج)»: «كهيعص»، سعد بن عبدالله قمی از امام عصر (عج) در مورد آيه فوق سؤال نمود و امام فرمود: اين حروف از خبرهای غيبی خداوند است كه به بنده‌اش «زكريا» داد، «زكريا» هنگامی به كه اسماء خمسه طیّبه اطلاع يافت، هرگاه به نام مبارك امام حسين می‌رسيد، اشك در چشمانش حلقه می‌زد. روزی از خداوند علّت اين حال را پرسيد، خداوند داستان كربلا را در قالب اين حروف برايش بيان فرمود، پس «كاف» يعنی كربلا و «ها» يعنی هلاكتِ عترت و «يا» يعنی يزيد كه قاتل آن حضرت بود و «عين» يعنی عطش و تشنگی كه بر آن حضرت مستولی می‌شود و «صاد» يعنی صبر آن حضرت بر بلا، زكريا وقتی جريان را شنيد، سه روز از مسجدش خارج نشد و مردم را راه نداد و بر حسين(ع) گريست.
«رجعت»: «ثُمَّ رَدَدْنا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَیْهِمْ وَ أَمْدَدْناكُمْ...»،آنگاه شما را بروی آن برگردانيم و بر آنها غلبه دهم... ،امام صادق(ع) فرمود: اولين كسی كه در «رجعت» برگردانده می‌شود، امام حسين(ع) است.
«ذی‌القربی»: در آيه «إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِی الْقُرْبى...»، «همانا خدا خلق را فرمان به عدل و احسان می‌دهد و به بذل و عطاءِ خويشاوندان امر می‌كند»
منبع: مركز جهانی اطلاع‌رسانی اهل بيت (س)

 

Reader Comments